درجه بندی مزاج داروها در ترک اعتیاد و شناخت طبع مواد مخدر (بخش ۳)

در مقاله قبلی به تشریح علل و ریشه‌های فردی گرایش به مصرف پرداختیم. در این بخش، به تعریف بنیادین غذا و دارو، درجات دارویی و مزاج‌شناسی تخصصی مواد مخدر، محرک‌ها و اعتیادهای نوین الکترونیکی می‌پردازیم.

تفاوت غذا و دارو در تدابیر درمانی

هر ماده‌ای که مصرف می‌شود اگر توان تبدیل به «بدلِ مایتحلل» (جایگزین بافت تحلیل‌رفته) را داشته باشد بدون اینکه کیفیت چهارگانه بدن (گرمی، سردی، خشکی و تری) را دگرگون کند، غذا نامیده می‌شود. چنانچه کیفیت مزاجی فرد معتدل با مصرف ماده‌ای تغییر یابد، آن ماده دارو است.

• بدن فرد مبتلا به اعتیاد به دلیل تحلیل قوا باید در وهله نخست با غذاهای صالح (مانند نان خوب برشته، تخم‌مرغ عسلی و انگور تازه) تقویت شود.
• یک ماده ممکن است برای ساکنان اقلیمی خاص غذا و برای اقلیمی دیگر حکم دارو داشته باشد؛ مانند خرما که برای اهالی جنوب غذا و برای ساکنان مناطق مرطوب شمالی نیازمند احتیاط و مصلح است.

درجه بندی مزاج داروها و کاربرد آن در ترک اعتیاد

داروها در طب سنتی بر اساس شدت اثرگذاری از درجه ۱ تا درجه ۴ (درجه سمیت) دسته‌بندی می‌شوند. اهمیت درجه بندی مزاج داروها در ترک اعتیاد در این است که طبیب بر اساس درجه حرارت و رطوبت بیمار، اقدام به «درمان به ضد» می‌کند:

• تنظیم دوز دارویی: اگر بیمار نیازمند رطوبت‌بخشی ملایم باشد از موسیلاژهای معتدل نظیر بارهنگ استفاده می‌شود، اما در صورت نیاز به تعدیل گرمی شلاقی، داروها باید با مصلحات قوی همراه شوند.
• مدیریت صفرا و سودا: مصرف داروهای گرم بدون مصلح در افراد صفراوی موجب پرخاشگری و اضطراب شدید می‌شود. برای مهار این حرارت، روش‌های تعدیل‌کننده نظیر حجامت علمی به کار می‌رود.
• پیچیدگی اخلاط در اعتیاد: فرد مصرف‌کننده در گذر زمان به دلیل انسدادها (سُدَد)، صفرای سوخته تولید کرده و دچار غلبه شدید سودا می‌شود. رفتارهای وسواسی، بی‌اعتمادی شدید و زودرنجی از علائم مشخص این غلبه سوداوی است.

تحلیل مزاج‌شناختی انواع مواد مخدر و محرک

شناخت دقیق طبع مواد افیونی، مسیر پاکسازی خلطی را مشخص می‌کند:

۱. تریاک (افیون)

عصاره خشک‌شده خشخاش با طبیعت سرد و خشک است. اگرچه در مراتب پزشکی برای تخفیف دردهای شدید و بی‌حسی کاربرد دارد، اما استعمال مکرر آن حرارت غریزی را تضعیف کرده و رسوب سودای غلیظ را در عروق رقم می‌زند.

۲. کراک و کوکائین (محرک‌های گرم و خشک)

کراک و کوکائین با جهش ناگهانی صفرا در بدن عمل می‌کنند. از دست رفتن اشتها، کاهش وزن، شکنندگی پوست، پرحرفی، توهم و در نهایت پوکی استخوان از عوارض حرارت و خشکی بسیار بالای این محرک‌هاست که کبد و قلب را تحلیل می‌برد.

۳. ترامادول و متادون

ترامادول و متادون به عنوان مسکن‌های شیمیایی، وابستگی روانی و جسمی شدیدی پدید می‌آورند. تجمع سودای حاصل از تجزیه این داروها در بدن باعث تیرگی چهره، لکنت و سنگینی زبان و افت محسوس قوای باروری و جنسی می‌گردد.

۴. الکل

ماده‌ای «مرکب‌القوا» است که علائم صفراوی (گرگرفتگی، پرخاشگری) و بلغمی (کرخی، تلوتلو خوردن، پف‌آلودگی اندام‌ها) را هم‌زمان تولید می‌کند. عوارض الکل در اقلیم‌های گرم به مراتب مخرب‌تر است و آسیب‌های جدی به کبد و سیستم ادراری وارد می‌سازد.